مادرانی که زنده به گور می شوند
خاتون یار: بمباران مدرسه فقط ویرانی یک ساختمان نیست؛ برای دختران و خانواده هایشان، نابودی امنیت، رؤیاها و آینده ای است که زخم آن سال ها باقی می ماند.
یادداشت میهمان - وحیده علی میرزائی، مشاور و پژوهشگر حوزه ی زن و خانواده:
بمباران مدرسه، فقط کشتن انسان ها نیست؛ بلکه حمله به تنها فضای امنی است که یک دختر در تعدادی جوامع بحران زده می تواند در اختیار داشته باشد. اغلب در تحلیل های نظامی یا سیاسی، مدرسه به عنوان یک ساختار فیزیکی دیده می شود؛ اما از دید زنانه مدرسه جایی است که دختران، حق دختربودن را بی ترس از قضاوت، آزار یا سرکوب تجربه می کنند. بمباران مدرسه، معادل قتل رؤیاهای جمعی است. برای دختران در خیلی از فرهنگ ها، مدرسه تنها پنجره به سوی آینده است. بستن این پنجره با بمب، یعنی نابودی امید به زیستن!
در گزارشات خبری به طور معمول بر تعداد کشته ها و میزان تخریب تمرکز می شود؛ اما جزییات تروماتیک نادیده گرفته می شود! عمیق ترین لایه هایی که نه در خبرها می گنجند، نه در گزارشات رسمی!
بعد از بمباران مدرسه، تمرکز رسانه ها بر روی پدرانی است که با نعش ها روبه رو می شوند و مادرانِ قربانیان، گرفتار مرگ تدریجی. آن ها هر روز بامداد برای دخترشان صبحانه درست می کردند، موهایش را شانه می زدند، نگران نمراتش بودند و حالا باید با انبوهی از دفترهای مشق ناتمام و عروسک های رهاشده زندگی کنند.
این زندگی با مرگ تا سال ها ادامه دارد. جامعه از مادر می خواهد قوی باشد و صبر پیشه کند؛ اما کسی به او نمی گوید غم ازدست دادن دختر را با هیچ غم دیگری نمی توان مقایسه کرد. مادران شهدای دختر، اغلب به اختلال استرس بعد از سانحه (PTSD) مبتلا می شوند که در قالب سکوت، بی اشتهایی، یا گریه های ناگهانی خودرا نشان می دهد، علائمی که در تعدادی فرهنگ ها ضعف تعبیر می شود.
ترومای مادام العمر دختران بازمانده
صدای بمب فقط در لحظه ی انفجار شنیده نمی شود! برای دخترانی که زنده می مانند، هر صدای بلندی تبدیل به بمب می شود. صدای ترکیدن بادکنک، صدای بسته شدنِ در، صدای رعدوبرق! همه ی این ها سبب می شود دخترک زیر میز قایم شود و تا ساعت ها بلرزد! سرودی که هر روز بامداد در مدرسه می خواندند، حالا محرک PTSD است. شنیدن آن سرود یعنی برگشتن به روز بمباران! و صدای لغزیدن گچ بر روی تخته سیاه، یادآور صدای ریزش آوار است!
دخترانی که از بمباران جان سالم به در برده اند با پرسشی بی پاسخ روبه رو می شوند: چرا من زنده ماندم و دوستم نه؟! یک دختر ده ساله که شاهد له شدن پای صمیمی ترین دوستش زیر آوار بوده، تا آخر عمر حتی در لحظات شادی، آن صحنه را مرور می کند.
این دختران مجبور می شوند زودتر از موعد بزرگ شوند. آن ها دیگر نمی توانند از رنگ صورتی، موسیقی یا رؤیای آینده لذت ببرند. جنگ، بی رحمانه کودکی را از آن ها می گیرد! در تعدادی جوامع، به دختر بازمانده برچسب بدشگون می زنند؛ چون یادآور فاجعه است. خانواده ها از خواستگاری برای او منصرف می شوند؛ انگار او هم قسمتی از آن بمب بوده است!
بازتولید خشونت در نسل بعد
یکی از عمیق ترین دستاوردهای نادیده گرفته شده، تاثیر این فاجعه بر مادران آینده است! این دختران اگر زنده بمانند و بعدها مادر شوند، اضطراب و ترس خودرا ناخواسته به دخترانشان منتقل می کنند. آن ها هر روز بامداد با این ترس فرزندشان را به مدرسه می فرستند که مبادا امروز روز بمباران باشد! این یعنی یک ترومای نسلی که تا نسل ها در خانواده ها باقی می ماند.
مراسم تدفین زنانه که برگزار نمی شود
در بعضی جوامع، رسم است دختر مجرد را با موهای بافته شده دفن کنند. در آوار، کسی فرصت این کار را ندارد. آن ها را با موهای پریشان و خاک آلوده دفن می کنند! دختر مجرد با گل های یاس و عروسک کوچکش دفن می شود؛ اما در بمباران، عروسک زیر آوار له شده و گُلی در کار نیست!
در برخی فرهنگ ها زنان در سوگ دختران، نوحه های خاصی دارند که به رخصت گرفتن از عروس مُرده مشهور است. آیا در یک فاجعه ی جمعی، کسی دلش را دارد برای هر دختر جداگانه این نوحه را بخواند؟!
پدرانی که دیگر به عروسی نمی روند
پدرها در خفا برای روز عروسی دخترشان پس انداز می کنند، هدیه می خرند و رؤیای قدم زدن با دخترکشان در راهروی عروسی را دارند. بمباران یعنی این رؤیاها زیر آوار می ماند. پدرها پس از این فاجعه، دیگر به عروسی نمی روند؛ چون هر عروسی یادآور دختری است که پدر هیچگاه دستش را در دست داماد نگذاشت!
پدرها در تعدادی فرهنگ ها اجازه ی گریه ندارند. آن ها غم شان را با خشم بروز می دهند؛ اما در خلوت شب، پیراهن دخترشان را بو می کنند و بی صدا اشک می ریزند. این تصویر هیچ گاه در هیچ رسانه ای نمایش داده نمی شود!
معلم ها، قربانیان فراموش شده
معلم ها تا آخرین لحظه تلاش می کنند دخترها را نجات دهند. مرگ آن ها یعنی نابودی یک مادر برای صدها دختر. جامعه فقط به دانش آموزان فکر می کند؛ اما معلم ها هم مادر بچه های خودشان هستند. در کیف یک معلم، دفترچه ی نمرات نیم سال دوم است. جایی که با خط ریز نوشته: فاطمه۲۰ کوشا و بااستعداد! این دفترچه حالا زیر آوار مانده است!
مرگ نامعلوم
خانواده هایی که دخترشان را پیدا نکرده اند هم داستان غم انگیزتری دارند! آن ها تا سال ها در هاله ای از ابهام زندگی می کنند: شاید زنده است، شاید هم هنوز زیر آوار است....! این مرگ نامعلوم از مرگ آشکار بدتر است!
در انفجارهای شدید، تشخیص هویت اجساد خیلی مشکل است! تنها راه شناسایی دخترها گاهی یک دست بند نقره یا گوشواره ی کوچک است، چیزی که پدر برای تولد نه سالگی اش خریده بود! محتویات کیف (دفتر نقاشی، مداد رنگی، آینه ی کوچک) هویت دخترانه را فاش می کند. یک کیف پیدا می شود با یک برگه که روی آن نوشته: دوست دارم وقتی بزرگ شدم دکتر شوم!
کلام آخر
دختران، در لحظه ی مرگ هم دخترند. موهایشان، لباس هایشان، رؤیاهایشان و رابطه شان با مادر! مادر! مادر! مادر! همه ی این ها با بمب، هدف گرفته می شود!
بمباران مدرسه تنها یک جنایت جنگی نیست؛ بلکه مصادره ی دختربودن در گسترده ترین مقیاس است. بمب، فقط آجر و سنگ را ویران نمی کند، آرزوی مادرشدن را ویران می کند، دفتر نقاشی نیمه کاره را ویران می کند، موهای بافته را پریشان می کند و رازها و رؤیاهای دخترانه را با خود به گور می برد!
مدرسه ی شجره ی طیبه، تنها یک مدرسه نبود! آنجا مهد رؤیاهای دخترانه بود و ما تا سال ها صدای گریه ی مادرانی را می شنویم که هنوز برای دخترشان صبحانه روی میز می گذارند!
بطور خلاصه، جامعه از مادر می خواهد قوی باشد و صبر پیشه کند؛ اما کسی به او نمی گوید غم ازدست دادن دختر را با هیچ غم دیگری نمی توان مقایسه کرد. این مرگ نامعلوم از مرگ آشکار بدتر است! یک کیف پیدا می شود با یک برگه که روی آن نوشته: دوست دارم وقتی بزرگ شدم دکتر شوم!
منبع: خاتون یار
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
مطالب مرتبط در خاتون یار
نظرات بینندگان در مورد این مطلب