زندگی در عصر دیجیتال خانواده در مقابل لطمه های خاموش
خاتون یار: خانواده در عصر دیجیتال، اولین سنگر جلوگیری از صدمه های اجتماعی نوظهور است.
یادداشت میهمان -
سجاد میرباقری فعال فرهنگی و اجتماعی:
جامعه امروز با نسلی از صدمه های اجتماعی مواجه می باشد که بر خلاف گذشته همیشه در خیابان ها، محله ها یا فضاهای قابل مشاهده شکل نمی گیرند؛ خیلی از آنها آرام و بی صدا در بستر خانه ها، صفحه های نمایش و روابط روزمره رشد می کنند. صدمه های اجتماعی نوظهور، محصول تغییرات سریع فرهنگی، فناوری، سبک زندگی و دگرگونی الگوهای ارتباطی هستند؛ صدمه هایی که اگر بموقع شناخته نشوند، می توانند سلامت روانی، روابط خانوادگی و سرمایه اجتماعی جامعه را تحت تاثیر قرار دهند.
امروز دیگر نمی توان صدمه اجتماعی را تنها در چارچوب هایی مانند اعتیاد، خشونت یا بزهکاری سنتی تعریف کرد. وابستگی افراطی به فضای مجازی، انزوای اجتماعی ناشی از ارتباطات سطحی آنلاین، کاهش گفت و گوی میان اعضای خانواده، اختلال در ایجاد هویت نوجوانان، فرسایش مهارت های ارتباطی، مقایسه گری دائمی در شبکه های اجتماعی، کاهش احساس تعلق و حتی گسترش تنهایی در بین نسل های مختلف، بخشی از چالش هایی هستند که در سالهای اخیر ابعاد جدیدی پیدا کرده اند.
نکته مهم اینست که خیلی از این صدمه ها ناگهانی ایجاد نمی شوند؛ بلکه در یک فرایند تدریجی شکل می گیرند. گاهی یک نوجوان که ساعات طولانی را در فضای مجازی سپری می کند، تنها با مساله «استفاده زیاد از تلفن همراه» مواجه نیست؛ بلکه ممکنست پشت این رفتار، احتیاج به دیده شدن، فقدان ارتباط مؤثر خانوادگی، اضطراب، احساس ناکافی بودن یا سعی برای یافتن هویت اجتماعی پنهان شده باشد.
در چنین شرایطی، خانواده اولین و مهم ترین محیط پیشگیری است. البته خانواده نباید به مفهوم کنترل دائمی، محدودیت افراطی یا برخورد دستوری تعریف شود؛ بلکه خانواده امروز نیازمند باز تعریف نقش خود است. والدینی که بتوانند شنونده خوبی باشند، گفت و گوی امن ایجاد کنند و بدون قضاوت با فرزندان خود ارتباط برقرار کنند، در واقع یکی از مهم ترین عوامل محافظت کننده در مقابل صدمه های نوظهور را فراهم نموده اند.
پیشگیری از صدمه های اجتماعی جدید نیازمند عبور از نگاه سنتی و حرکت بسمت توانمندسازی خانواده ها است. آموزش مهارت های ارتباطی، سواد رسانه ای، مدیریت هیجان، حل تعارض، تاب آوری روانی و شناخت تغییرات دوران نوجوانی باید به بخشی از برنامه های مستمر خانواده ها و نظام آموزشی تبدیل گردد. همان گونه که کودکان به منظور زندگی در دنیای حقیقی آموزش می بینند، باید برای حضور سالم و مسئولانه در دنیای دیجیتال هم آماده شوند.
در کنار خانواده، نهادهای آموزشی، رسانه ها و سیاست گذاران اجتماعی هم نقش مهمی دارند. برخورد صرفا هشداردهنده یا محدودکننده با صدمه های نوظهور معمولا اثر پایدار ندارد؛ چونکه خیلی از این مسایل ریشه در نیازهای حقیقی انسان ها دارند.
راهکار مؤثر، تلفیقی از آموزش، آگاهی بخشی، ایجاد موقعیت های مشارکت اجتماعی و تقویت ارتباطات انسانی است.
از طرف دیگر، مداخلات اجتماعی باید قبل از تبدیل شدن یک مساله فردی به بحران اجتماعی آغاز شوند. شناسایی سریع نشانه های خطر، دسترسی سهل به خدمات مشاوره ای، تقویت برنامه های سلامت روان خانواده و ایجاد شبکه های حمایتی محلی می تواند از خیلی از دستاوردهای بعدی جلوگیری نماید.
جامعه ای که خانواده های آن توانمند، آگاه و دارای ارتباط مؤثر باشند، در مقابل تغییرات سریع اجتماعی مقاوم تر خواهد بود. صدمه های نوظهور را نمی توان با نادیده گرفتن یا انکار از بین برد؛ بلکه باید آنها را شناخت، در رابطه با شان گفتگو کرد و برای مواجهه با آنها آماده شد.
امروز بیشتر از هر زمان دیگری، خانواده نه فقط یک نهاد سنتی، بلکه اولین سنگر سلامت اجتماعی است؛ سنگری که تقویت آن می تواند هزینه های اجتماعی آینده را کم کند و مسیر ایجاد نسلی آگاه تر، مسئول تر و تاب آورتر را هموار کند.
به اجمال، جامعه امروز با نسلی از لطمه های اجتماعی مواجه می باشد که بر خلاف گذشته همیشه در خیابان ها، محله ها یا فضاهای قابل مشاهده شکل نمی گیرند؛ بسیاری از آنها آرام و بی صدا در بستر خانه ها، صفحه های نمایش و روابط روزمره رشد می کنند. البته خانواده نباید به مفهوم کنترل دائمی، محدودیت افراطی یا برخورد دستوری تعریف شود؛ بلکه خانواده امروز نیازمند باز تعریف نقش خود است. همان گونه که خردسالان بمنظور زندگی در دنیای حقیقی آموزش می بینند، باید برای حضور سالم و مسئولانه در دنیای دیجیتال هم آماده شوند. در کنار خانواده، نهادهای آموزشی، رسانه ها و سیاست گذاران اجتماعی هم نقش مهمی دارند.
منبع: khatoonyar.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
مطالب مرتبط در خاتون یار
نظرات بینندگان در مورد این مطلب