پژوهشی درباره تجربه زنان جوان از كنترل و ترس در فضای مجازی
تعقیب سایبری روی دیگر روابط عاطفی در رسانه های اجتماعی
خاتون یار: در مطالعه جدیدی که توسط پژوهشگران ایرانی انجام شده است، تجربه زنان جوان از نوعی آزار دیجیتال در روابط عاطفی بررسی شده، موضوعی که هم زمان با گسترش شبکه های اجتماعی، ابعاد تازه و نگران کننده ای پیدا کرده است.
به گزارش خاتون یار به نقل از ایسنا، گسترش رسانه های اجتماعی و پیام رسان ها طی سالیان اخیر، شیوه برقراری ارتباط میان افراد را بطور اساسی تغییر داده است. امروزه بخش قابل توجهی از تعاملات روزمره، خصوصاً در بین جوانان، در فضای آنلاین شکل می گیرد؛ فضایی که امکان ارتباط سریع، مداوم و فراتر از محدودیت های مکانی را فراهم آورده است. آمارهای رسمی نشان می دهند استفاده از اینترنت و رسانه های اجتماعی در ایران به سطحی رسیده که حدودا به جزء جدایی ناپذیر زندگی روزمره تبدیل گشته است. این تغییر، در کنار فرصت هایی مانند حفظ ارتباط و دسترسی به اطلاعات، چالش های اجتماعی تازه ای را هم بهمراه آورده که یکی از مهم ترین آنها، افزایش انواع خشونت و آزار در بستر دیجیتال است. زنان جوان، به سبب حضور چشمگیر تر در رسانه های اجتماعی و همین طور شرایط فرهنگی خاص، بالاتر از دیگران در معرض این صدمه ها قرار دارند.
یکی از شکل های نگران کننده خشونت دیجیتال، «تعقیب سایبری» است؛ رفتاری که به طور معمول از طرف فردی آشنا و اغلب در قالب روابط عاطفی فعلی یا سابق رخ می دهد. در این نوع تعقیب، فرد آزارگر با بهره گیری از اطلاعات شخصی، دسترسی های دیجیتال و ابزارهای ارتباطی، تلاش می کند بر زندگی طرف مقابل کنترل داشته باشد و احساس ترس و ناامنی بوجود آورد. برعکس آزارهای عمومی در فضای مجازی، تعقیب سایبری به سبب وجود شناخت قبلی، می تواند شدیدتر و تأثیرگذارتر باشد. نظارت مداوم بر وضعیت آنلاین، بررسی پیام ها و تعاملات، ردیابی موقعیت مکانی و حتی جعل هویت در رسانه های اجتماعی همچون روش هایی است که در این نوع رفتار دیده می شود. این پدیده نشان داده است که خشونت می تواند بدون تماس فیزیکی و فقط بوسیله صفحه نمایش، به گونه ای عمیق و مداوم اعمال شود.
در همین زمینه، مهرانگیز محمدخانی از بخش علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، بهمراه یکی از همکاران دانشگاهی خود، تحقیقی را درباره ی تجربه زنان جوان از تعقیب سایبری انجام داده اند. این تحقیق با تأکید بر روابط عاطفی و نتایج دیجیتال آن، کوشیده است نشان دهد چه طور ابزارهای ارتباطی نوین می توانند به وسیله ای برای اعمال قدرت و کنترل تبدیل شوند. پژوهشگران در این مطالعه، به تجربه زیسته زنانی پرداخته اند که در سنین ۱۸ تا ۳۰ سال قرار داشته و بطور مستقیم با این نوع آزار رو به رو شده اند.
داده های مورد نیاز این پژوهش بوسیله مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۱ زن جوان جمع آوری شدند؛ خانمهایی که تجربه تعقیب سایبری توسط شریک عاطفی خودرا داشته اند. سپس این گفت وگوها با روشی مرحله به مرحله تحلیل شده تا الگوها، مفاهیم اصلی و ارتباط میان آنها مشخص شود. این شیوه به پژوهشگران اجازه داده تصویر دقیق تری از احساسات، واکنش ها و راهبردهای مقابله ای زنان ترسیم کنند.
نتایج پژوهش نشان می دهند تعقیب سایبری بیشتر از آن که رفتاری مقطعی باشد، ابزاری برای کنترل روانی و ایجاد ترس مداوم است. زنان مورد مطالعه از اشکال مختلف نظارت، دست کاری روانی، تهدید به افشای اطلاعات شخصی و ایجاد هویت جعلی سخن گفته اند. این رفتارها اغلب با هراس دائمی از تجاوز به حریم خصوصی همراه بوده و احساس امنیت فردی را به شدت کاهش داده است. خیلی از زنان برای مقابله، به واکنش های محافظه کارانه یا قاطعانه روی آورده اند، اما این راهبردها همیشه نتوانسته ترس و اضطراب را بطور کامل از بین ببرد.
بگفته محققان، تعقیب سایبری در روابط عاطفی، امتداد الگوهای قدیمی سلطه و خشونت است که در قالبی دیجیتال بازتولید شده است. دسترسی به اطلاعات خصوصی و آشنایی قبلی، شدت و تداوم این نوع آزار را بیشتر می کند. همین طور هنجارهای اجتماعی و فرهنگی می توانند سبب سکوت قربانیان و کاهش تمایل آنها به گزارش این رفتارها شوند؛ موضوعی که خود به تداوم خشونت دامن می زند.
نتایج فوق که در فصلنامه «مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان» وابسته به دانشگاه الزهرا انتشار یافته اند، با برخی پژوهش های داخلی و بین المللی هم راستا است، اما با این حال، بر نقش خاص فرهنگ و هنجارهای جنسیتی در ایران تاکید ویژه ای دارد. برعکس برخی مطالعات که فقط بر رفتارهای پرخطر آنلاین تمرکز کرده اند، این تحقیق نشان داده است حتی حضور عادی زنان در فضای مجازی هم می تواند در بستر فرهنگی خاص، آنها را به هدف تعقیب تبدیل کند. به بیان ساده، مسئله فقط نوع استفاده از رسانه های اجتماعی نیست، بلکه نگاهی است که به حضور زنان در این فضا وجود دارد.
از نظر اهمیت اجتماعی هم این یافته ها بر ضرورت آموزش، آگاهی رسانی و ایجاد سازوکارهای حمایتی تاکید می کنند. شناخت تعقیب سایبری بعنوان یک پدیده مداوم و چندوجهی می تواند به سیاست گذاران، خانواده ها و خود کاربران کمک نماید تا مرز میان ارتباط سالم و کنترل گرانه را بهتر تشخیص دهند، چونکه افزایش امنیت دیجیتال زنان، تنها با ابزار فنی امکان ندارد و نیازمند تغییر نگرش های اجتماعی هم هست.
منبع: خاتون یار
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب