نازخوان ها کجا رفتند؟!
به گزارش خاتون یار، ماه رمضان در گوشه وکنار ایران با آئین هایی هم راه است که از همان روزهای ابتداییِ ماه شکل می گیرند و رنگ و بوی محلی دارند. در بعضی روستاها این رسوم علاوه بر جنبهی مذهبی، کارکرد اجتماعی هم پیدا کرده و بهانه ای برای همدلی و کمک به نیازمندان می شوند.
به گزارش خاتون یار به نقل از ایسنا، ماه رمضان برای خیلی از افراد بعنوان ماه دستگیری و یاری رساندن به دیگران شناخته می شود؛ کمک به دیگران از یک سفارش اخلاقی فراتر می رود و به رفتاری اجتماعی تبدیل می شود که در خیلی از مناطق ایران در دل مراسم ها و رسوم محلی ریشه دوانده است. در تعدادی نقاط، این مراسم ها با مشارکت مستقیم جوانان و معتمدان محلی برگزار می شود؛ مراسم هایی که علاوه بر جنبه نمادین، کارکرد حمایتی هم دارند و بهانه ای برای سرکشی به خانه هایی می شوند که شاید در هیاهوی زندگی روزمره کمتر دیده می شوند. همین خاصیت سبب شده این رسوم، کارکردی فراتر از یک سنت صرف پیدا کنند و به سازوکاری برای همدلی و حمایت در سطح محلی تبدیل شوند.
این ماه در خیلی از مناطق ایران با مجموعه ای از رسوم محلی همراه می باشد که از اولین روزها شروع می شود و پیوندی میان باورهای دینی و زندگی اجتماعی مردم ایجاد می کند؛ مراسم هایی که اغلب کمتر دیده شده اند اما بازهم در بافت روستاها جریان دارند.
در تعدادی نقاط، این مراسم ها نه به صورت رسمی و سازمان یافته، بلکه با مشارکت مستقیم جوانان و معتمدان محلی برگزار می شود؛ مراسم هایی که علاوه بر جنبهی نمادین، کارکردی حمایتی نیز دارند و بهانه ای برای توجه به نیازمندان می شوند. همین خاصیت سبب شده این رسم ها، کارکردی فراتر از یک سنت صرف پیدا کنند.
روستای عباس آباد از توابع شهرستان بم استان کرمان هم در پنج روز نخست ماه رمضان شاهد برگزاری یکی از همین مراسم هاست؛ رسمی که اهالی آنرا «علم بندان» می نامند و محور آن حضور گروهی از جوانان روزه دار روستاست.
در این روستا رسم است گروهی از جوانان روزه دار که به آنها «نازخوان» می گویند، از نخستین تا پنجمین روز ماه رمضان گرد هم جمع می شوند و عَلَمی را که در گویش محلی «شَعدَه» نامیده می شود، به دست سیّدی می دهند. این علم از پارچه ای خیلی تمیز به رنگ مشکی دوخته شده و روی آن سوره هایی از قرآن نوشته اند و با نخ های سبز و قرمز تزیینش کرده اند.
در کنار حامل عَلَم، شخص دیگری نیز مشعل به دست می گیرد. مشعل را با شعله اجاق خانه ای که دیگی روی آن گذاشته اند روشن می کنند. کسی که عَلَم به دست دارد در جلو دسته حرکت می کند و فردی که مشعل دارد پشت سر او به راه می افتد.
دسته به در هر خانه که می رسد، صاحب خانه مقداری گندم، پول، خرما یا انواع خوراکی هایی را که در خانه دارد به اعضاء گروه می دهد. برخی نیز یک روسری سیاه یا سفید به دسته علم می بندند و آنرا می بوسند. این کار تا زمانی ادامه دارد که مشعل خاموش شود.
بعد از خاموش شدن مشعل، اعضاء گروه دور هم می نشینند و آن چه را جمع کرده اند به سه قسمت تقسیم می کنند؛ یک سوم پول و خوراکی ها را برای خود برمی دارند و بقیه را برای افراد نیازمند روستا می برند. روسری های سفید و مشکی هم سهم سیّدی است که علم را در دست می گیرد.
در عین حال، این رسم نیز مشابه سایر سنت های قدیمی در رابطه با ماه رمضان امروز کم رنگ تر از گذشته برگزار می گردد. تغییر سبک زندگی، مهاجرت و دگرگونی چارچوب های اجتماعی، نَفَسِ این مراسم ها را گرفته است؛ درحالی که این سنت ها فقط یک خاطرهی نوستالژیک نیستند، بلکه قسمتی از سرمایه فرهنگی و اجتماعی هر منطقه به شمار می آیند و می توانند در خلال زندگی روزمره، کمک به دیگران را به خردسالان و نوجوانان آموزش دهند.
پی نوشت: این گزارش با استفاده از اطلاعات جلد دوازدهم «تقویم آیینی ماه های قمری، دفترِ سوم ماه رمضان»، تهیه شده توسط «واحد فرهنگ مردم» مرکز تحقیقات سازمان صدا و سیما نوشته شده است.
حرف آخر اینکه به گزارش خاتون یار به نقل از ایسنا، ماه رمضان برای بسیاری از افراد به عنوان ماه دستگیری و یاری رساندن به دیگران شناخته می شود؛ کمک به دیگران از یک سفارش اخلاقی فراتر می رود و به رفتاری اجتماعی تبدیل می شود که در بسیاری از مناطق ایران در دل مراسم ها و رسوم محلی ریشه دوانده است. این ماه در بسیاری از مناطق ایران با مجموعه ای از رسوم محلی همراه می باشد که از نخستین روزها آغاز می شود و پیوندی میان باورهای دینی و زندگی اجتماعی مردم ایجاد می کند؛ مراسم هایی که اغلب کمتر دیده شده اند اما بازهم در بافت روستاها جریان دارند. پس از خاموش شدن مشعل، اعضاء گروه دور هم می نشینند و آنچه را جمع کرده اند به سه قسمت تقسیم می کنند؛ یک سوم پول و خوراکی ها را برای خود برمی دارند و بقیه را برای افراد نیازمند روستا می برند.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب