یك استاد جامعه شناسی مطرح كرد
گرایش به ولنتاین نتیجه جذاب شدن عناصر فرهنگی غرب در جامعه است
به گزارش خاتون یار، خراسان رضوی عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار داشت: گرایش بخشی از جامعه بمناسبت هایی مانند ولنتاین، بیشتر از آنکه ریشه در خود این مناسبت داشته باشد، ناشی از جذاب شدن عناصر فرهنگی غرب در سبک زندگی ایرانی ها است؛ موضوعی که تنها با حذف این مناسبت ها حل نمی شود و نیازمند گفتگو و بازخوانی آنها در قالب فرهنگ ایرانی است.
احمدرضا اصغرپور ماسوله، در گفتگو با ایسنا با اشاره به جایگاه مناسبت ها در فرهنگ های مختلف اظهار نمود: یکی از خاصیت های مشترک همه فرهنگ ها، بزرگداشت مناسبت هاست. مناسبت ها این کارکرد را دارند که عموم اعضاء یک جامعه بصورت همزمان به یک موضوع فکر کنند یا عملی مشترک انجام دهند. نمونه های آنرا میتوان در نوروز، شب یلدا یا مناسبت های دینی مشاهده کرد.
وی ادامه داد: از این منظر، مناسبت ها تفاوت ماهوی با یکدیگر ندارند و همگی حول بزرگداشت یک «تم» یا «موضوع» شکل می گیرند و معمولا با مجموعه ای از مناسک همراه هستند. ولنتاین نیز از این قاعده مستثنی نیست، اما چون برای جامعه ما یک مناسبت جدید و وارداتی محسوب می شود، مناسک آن بیشتر رنگ وبوی فرهنگ غربی دارد و تعریف غربی از عشق در آن پررنگ تر دیده می شود.
عضو هیات علمی گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی درباره ی دلیلهای گرایش برخی افراد به مناسبت های وارداتی بیان کرد: قسمتی از این مساله به فاعلیت انسان ها بازمی گردد. بطور کلی مناسبت ها برای انسان ها جذاب هستند. برخی مناسبت ها سنتی اند، از گذشته وجود داشته اند و بصورت تکرارشونده برگزار می گردند، اما مناسبت های جدید، حداقل برای ما، واجد عنصر تازگی اند و همین تازگی یکی از وجوه جذابیت آن هاست.
اصغرپور ماسوله افزود: ما پیش از این مناسبت مشخصی برای بزرگداشت عشق در تقویم و مناسک اجتماعی خود نداشتیم. امکان دارد امروز، بعد از رواج ولنتاین، به متون تاریخی یا اسطوره ای مراجعه نماییم و بگوییم ما هم روزی مشابه داشته ایم، اما واقعیت این است که چنین مناسبت هایی در زندگی روزمره ما جریان نداشته و به آن عمل نمی شده است. بدین سبب یکی از دلیلهای استقبال از ولنتاین، نبود یک مناسبت مشابه فعال در فرهنگ زیسته ما بوده است.
تقلید فرهنگی از غرب محدود به ولنتاین نیست
وی با اشاره به عامل سوم گرایش به مناسبت های وارداتی خاطرنشان کرد: قسمتی از این تمایل به روند کلی جذاب شدن عناصر فرهنگی غرب برای جامعه ما بازمی گردد. این مساله را فقط در ولنتاین نمی بینیم؛ بلکه در عرصه هایی مانند پوشش، هنر و حتی زبان نیز شاهد نوعی تقلیدگرایی از فرهنگ غرب هستیم.
عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد اضافه کرد: برخی افراد حتی مناسکی مانند کریسمس را بزرگ می دارند، در حالیکه ما مناسک مشابهی مانند نوروز یا شب یلدا را داریم. در عین حال، برای برخی افراد کریسمس جذاب تر است و این نشان میدهد که عناصر فرهنگی غربی بطور کلی برای قسمتی از جامعه ما جذابیت پیدا کرده اند.
اصغرپور ماسوله درباره ی ظرفیتهای فرهنگی موجود برای مواجهه با ولنتاین تصریح کرد: یک راه ساده این است که به منابع تاریخی و اسطوره ای مراجعه نماییم و اگر نمونه ای مشابه برای بزرگداشت عشق وجود داشته، آنرا برجسته نماییم. این کار فی نفسه بد نیست، اما ساده ترین شکل مواجهه با موضوع است.
وی ادامه داد: شکل دیگر این است که مناسکی را که امروز مردم به آن علاقه نشان می دهند، همچون ولنتاین، جذب نماییم، درباره ی آن گفتگو نماییم و آنرا متناسب با فرهنگ امروز ایرانیها «ایرانیزه» نماییم. منظور این نیست که از بزرگداشت ولنتاین بترسیم؛ بلکه اتفاقاً میتوان درباره ی آن گزارش تهیه کرد، درباره ی عشق، عمق آن و ابعاد مختلفش صحبت کرد و توضیح داد که چرا عشق شایسته بزرگداشت است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد: اگر از ولنتاین بترسیم، درباره ی آن حرف نزنیم، یا بخواهیم آنرا حذف و نادیده بگیریم، احیانا به نتیجه خوبی نخواهیم رسید. در مقابل، گفت وگو درباره ی این مساله می تواند در نهایت به تشکیل نوعی ولنتاین ایرانی منجر شود که در چهارچوب تعاریف فرهنگی خودمان قرار دارد.
اصغرپور ماسوله افزود: ظرفیت اصلی ما در این است که درباره ی تمایلات فرهنگی موجود در جامعه گفتگو نماییم. وقتی گفتگوی عمومی در فضای اجتماعی شکل می گیرد، کم کم نوعی توافق جمعی پدید می آید و عناصر فرهنگی یا جذب می شوند، یا حذف می شوند و یا گرفتار تغییر می گردند.
نقش رسانه ها ایجاد گفتگوی آزاد است، نه حذف مناسبت ها
وی با اشاره به نقش رسانه ها در احیای عناصر فرهنگی سنتی اظهار داشت: گفتگو درباره ی سنت های پسندیده گذشته که امروز فراموش شده اند، کار ارزشمندی است، اما نباید انتظار داشت که صرف پرداختن رسانه ای به یک مناسبت مشابه ایرانی، موجب شود مردم بطور کامل از ولنتاین فاصله بگیرند.
اصغرپور ماسوله تاکید کرد: رسانه ها باید درباره ی خود ولنتاین نیز گفتگو کنند و آنرا به میز گفتگوی عمومی جامعه بیاورند؛ گفتگویی آزاد که در آن همه بتوانند نظر بدهند. در چنین فضایی، حرف های شنیدنی زیادی مطرح خواهد شد و همین گفت وگوهاست که کم کم موجب هضم یک مناسبت در فرهنگ ایرانی می شود.
وی تصریح کرد: در طول تاریخ، خیلی از رسوم را از فرهنگ های دیگر گرفته ایم و سپس آنها را متناسب با نیازها و ارزش های خود تغییر داده ایم و به آنها کارکرد مثبت داده ایم. بزرگداشت عشق نیز می تواند چنین کارکردی داشته باشد.
دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد تصریح کرد: روز بزرگداشت عشق، اگر در چهارچوب گفتگوی آزاد و بدون پیش داوری قرار گیرد، می تواند کم کم در فرهنگ ایرانی هضم شود و کارکرد اجتماعی مثبتی پیدا کند. مهم ترین نقش رسانه ها ایجاد فضای نقد، گفتگوی برابر و آزادانه درباره ی این گونه رسوم است؛ فضایی که نه بر حذف تاکید دارد و نه بر پذیرش بی چون وچرا، بلکه بر فهم، گفتگو و توافق اجتماعی استوار است.
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب