هوش مصنوعی به مثابه زبل خان!
خاتون یار: در نشست تخصصی «کاربرد هوش مصنوعی در طراحی و تولید اسباب بازی» متخصصان بر اهمیت روش استفاده از هوش مصنوعی تاکید نمودند. به اعتقاد آنها این توانایی جدید درست مانند «زبل خان» همه جا حضور دارد اما این نکته مهمست که در پروسه ساخت یک اسباب بازی چه طور از آن استفاده نمائیم که از مراحل خطرناک آن فاصله بگیریم.
به گزارش خاتون یار به نقل از ایسنا، در آغاز این جلسه حمید ضیایی پرور - پژوهشگر هوش مصنوعی - اظهار داشت: هوش مصنوعی مانند تغییرهایی که در همه حوزه ها ایجاد کرده، در عرصه اسباب بازی هم تأثیرهایی داشته که مهم ترین آنها این است که در فرآیند طراحی، تولید و استفاده، اسباب بازی را از یک شی ء به یک رسانه یادگیرنده و تعاملی مبدل کرده است. این فناوری تمامی فرآیندهای تولید، طراحی و بازخوردگیری از کودکان، والدین و مربیان را متأثر از خود کرده است. در این شرایط استفاده از اسباب بازی برای هر کودک تبدیل به یک تجربه شخصی شده و میتوان برای هر کودک اسباب بازی متناسب با خاصیت های شخصی و علایق فردی طراحی کرد.
وی در ادامه با طرح این پرسش کلیدی که «هوش مصنوعی چیست؟» افزود: هوش مصنوعی در حقیقت قسمتی از هوش انسان است که خود انسان آنرا در اختیار ماشین قرار داده است تا کارهایی که خودش توان آنها را نداشته، با سرعت بالاتری صورت گیرد. عبارت «مصنوعی» که به هوش اضافه شده، مانند پسوند «مجازی» است که در کلمه فضای مجازی افزوده ایم و گاهی به اشتباه آنرا غیرواقعی می دانیم، ما را گرفتار اشتباه در فهم این پدیده می کند. شاید در ترجمه فارسی این کلمات، برداشت ما را گرفتار انحراف کند.
ظرفیت های هوش مصنوعی برای صنعت اسباب بازی
ضیایی پور تاکید کرد: برنامه نویسان هوش مصنوعی، اشخاصی هستند که متناسب با ساختارها و چارچوب های ذهنی خود قابلیت هایی را به ابزارهای فنی داده اند. به صورت مثال خودرو های خودران که از ابتدا رانندگی را بلد نبوده اند، بلکه برپایه الگوریتم هایی که انسان برای آن تعریف کرده، رفتار می کند. در عرصه هوش مصنوعی هم همین شرایط را داریم. کسانیکه فعالین حوزه اسباب بازی بوده اند، امروز از یک ظرفیت تازه برای آنالیز و شخصی سازی اسباب بازیها متناسب با نیاز شخصی بچه ها، استفاده می نمایند. این ظرفیت قابلیت آنرا بوجود آورده است که برپایه گروه سنی، طبقه اجتماعی، لوکیشن جغرافیایی و فرهنگ لوکال، میتوان مبادرت به طراحی اسباب بازی برای بچه ها کرد.
او اضافه کرد: مهم ترین قسمت در طراحی و تولید اسباب بازی، ایده پردازی است. اتفاقی که بوسیله اتاق های فکر، بارندگی فکری و مفهوم پردازی رخ می دهد و امروز ما پدیده «هوش مصنوعی مولد» را داریم که می تواند ایده های ناب و جدید برای ساخت اسباب بازی را در اختیار ما قرار دهد. می دانیم که بخش عمده ای از فعالین صنعت اسباب بازی امروز از این ظرفیت استفاده می نمایند.
ضیایی پور در ادامه اظهار داشت: از این منظر شاهد یک تغییر پارادایم در فرایند طراحی اسباب بازی هستیم. از طرفی تحلیل بازخورد خردسالان و یا آنالیز رفتار بازار نسبت به محصولات هم توسط هوش مصنوعی تسهیل شده است. اینکه هوش مصنوعی می تواند خیلی از خطاها را پیشبینی کند، ظرفیت خیلی ویژه ای است. فرایند مطالعه وتوسعه که بخش مهمی در فضای تولید اسباب بازی به حساب می آید، با استفاده از هوش مصنوعی تسریع و کوتاه می شود. در عرصه طراحی صنعتی و مهندسی محصولات هم نقش هوش مصنوعی را میتوان مورد بررسی قرار داد. ایجاد فرایند شبیه سازی تولید محصول هم از خاصیت هایی است که در بیشتر عرصه های حضور هوش مصنوعی، کارکرد پیدا کرده است. همین فرایند تا حدود زیادی منجر به کاهش ضایعات و صرفه جویی در مدیریت مواد اولیه می شود.
هر کودک یک اسباب بازی اختصاصی
این کارشناس هوش مصنوعی اظهار داشت: شعار «هر کودک یک اسباب بازی اختصاصی» ایده آلی است که در آینده می توانیم به آن برسیم اما همین امروز هوش مصنوعی این توانایی را به ما داده است که برای هر گروه مشخص از بچه ها اسباب بازی سفارشی و اختصاصی طراحی و تولید نماییم. ما اگر اسباب بازی ای داشته باشیم که بتواند متناسب با ورودی ها، واکنش های اختصاصی به خردسالان بدهد، خصوصاً برای گروههای خاص مانند خردسالان طیف اوتیسم، توانسته ایم اسباب بازی را به یک ابزار کمک آموزشی هم برای والدین و هم برای مربیان و جامعه تبدیل نماییم.
او در آخر تاکید کرد: دور نمی بینم روزی را که اسباب بازی بعنوان یک ابزار، کمک کننده پیشرفت خردسالان ما باشد. خصوصاً که امروز امکان گفتگو با هوش مصنوعی وجود دارد. همین امروز این توانایی ها در ابزارهایی مانند موبایل وجود دارد و در آینده میتوان در بازار اسباب بازی شاهد شخصی سازی برای بچه ها باشیم. این اتفاقی است که حتی برای بزرگ ترها هم می تواند رخ دهد و دور نیست زمانی که هر یک از ما یک روبات بعنوان دستیار در کنار خودمان داشته باشیم که برپایه علایق ما شخصی سازی شده باشد.
هوش مصنوعی به مثابه زبل خان!
در ادامه نعیمه انزابی - عضو هیأت علمی دانشکده طراحی در تبریز - اظهار داشت: در زمان ما کارتونی به نام «زبل خان» وجود داشت که نشان می داد او همه جا هست، زبل خان اینجا، زبل خان آنجا! الان چنین موضوعی برای هوش مصنوعی پیش آمده است البته بیراه هم نیست چون فناوری های نوین چنین تاثیری را دارد و وارد همه ابعاد زندگی ما شده است. در عرصه اسباب بازی هم باید بررسی نماییم ببینم چه طور است. هوش مصنوعی در عرصه اسباب بازی ملزوماتی دارد که اگر نباشد نمی توانیم نام هوش مصنوعی را به آن اطلاق نماییم.
اسباب بازی هوشمند تعریف مشخص دارد
او اضافه کرد: در عرصه اسباب بازی اتوماسیون سازی اسباب بازی مهم می باشد یعنی شیوه های سنتی تولید را بهینه تر می کند، از تکرار پرهیز می کند و... این مساله گاهی با هوش مصنوعی اشتباه گرفته می شود. وقتی صحبت از اسباب بازی هوشمند می نماییم باید تعاریفی داشته باشد. برخی اسباب بازیها یک سری الگوهای از پیش تعیین شده دارند که برمبنای آن برای کودک بازخورد دارد درحالی که «هوشمندی» باید همیشه فعال باشد. بطورمثال هوشیاری ما توقفی ندارد. اگر ما اسباب بازی هوشمندی طراحی می نماییم باید این حالت را داشته باشد. یک کلیدواژه دیگر اینترنت اسباب بازی است. در یک بخش اسباب بازیهای ما می توانند بوسیله اینترنت به سایر اشیا متصل شوند. اسباب بازی هوشمند باید از محیط، یادگیری داشته باشد، آنالیز کند، از الگوهای هوش مصنوعی استفاده می نماید، قابلیت تصمیم گیری دارد، اگر این چنین باشد اسباب بازی ما یک اسباب بازی هوشمند است.
باربی؛ اولین اسباب بازی هوشمند
انزابی اظهار داشت: آنچه در ادبیات تحقیقی وجود دارد این است که در سال ۲۰۱۵ اولین اسباب بازی هوشمند به بازار ارایه شده است، تا الان ۹۱ اسباب بازی هوشمند در بازار داریم که رقم بدی نیست و نشان از توسعه این بازار دارد. اولین اسباب بازی هوشمند باربی بود که البته امکان دارد این یک ترفند تبلیغاتی باشد. پیش از ورود به عصر دیجیتال در زمان انقلاب صنعتی تولید اسباب بازی یک قدم پیشرفت کرد. قدم دوم و عصر دوم ظهور پلاستیک ها و تولید اسباب بازیهای این چنینی بود که جهشی بود. ژاپن نخستین اسباب بازی ای را ساخت که وارد صفحاتی شدیم که تازه بود. قدم بعدی اسباب بازیهای نوین بود که شبیه روبات هستند و دیگر نمی شود نام اسباب بازی را رویشان گذاشت چون تعدادی از آنها احساسات خویش را می توانند نشان بدهند.
اسباب بازی داستانگو جایگزین مادر می شود؟
وی در ادامه توضیح داد: اسباب بازیها خیلی متنوع هستند اما آنچه به آن رسیدیم این بود که هم اکنون اسباب بازیهای هوشمند در چند حیطه کاری خودشان را خیلی نشان دادند همچون حیطه آموزش، سرگرمی، درمان و تعامل. حوزه درمان خصوصاً برای کودکانی مانند خردسالان طیف اوتیسم، بیماران شناختی و... کاربرد زیادی دارد. اسباب بازیها فقط دیگر وسایل بازی نیستند. اسباب بازیهای هوشمند انگار حکم دوست و همراه را برای خردسالان دارند. اگر بخواهیم وارد حوزه اسباب بازی شویم باید به این چهار دسته بندی دقت نماییم. اسباب بازی هوشمند در عرصه آموزش خصوصاً در آموزش زبان بیشتر مورد استفاده است. آموزش مهارت های خاص حوزه دیگر است. اسباب بازی داستانگو هم انگار دارد جایگزین مادر می شود و برای کودک داستان گویی می کند. در طراحی اسباب بازیهای هوشمند آنها یا بشکل روبات هستند یا بورد گیمز، یک سری از آنها در داخل خانه و یک سری خارج از خانه استفاده می شوند. بازیهای آنها هم انفرادی، گروهی یا رقابتی است. از دید من بهتر است در طراحی اسباب بازیها با عنایت به این که خردسالان در خانه هستند بازیهای خارج از خانه طراحی شود چون بچه ها دارند توانایی تعامل را از دست می دهند. اسباب بازیهای هوشمند بهتر از اسباب بازی سنتی با مسیر رشد کودک همراهی می کنند. بیشترین اسباب بازی هوشمند برای طیف سنی سه تا دوازده سال ایجاد می شود. این به ما مسیر راهی را نشان میدهد که بهتر است برای این سنین اسباب بازیهای هوشمند تولید نماییم.
او اظهار داشت: یک طیفی از اسباب بازیها مقرر است طراحی هوشمند را به بچه ها یاد بدهند در حالیکه خودشان هوشمند نیستند. روبو مستر و... از این جمله هستند. امکانی که تکنولوژی جدید به ما می دهد این است که می توانیم وارد طراحی فضاهای بازی تعاملی شویم که این را خیلی مفید و خوب می دانم این موجب می شود بچه ها از خانه بیرون بروند و دست طراحان هم بازتر باشد. در حوزه های کاربردی آموزش و درمان را برای ورود بهتر می دانم، طراحی فضاهای هوشمند و تمرکز بر نیاز کاربران و خردسالان هم مهم می باشد. فناوری را نباید بعنوان ایجاد نیاز برای کاربران استفاده نمائیم، برای ما در طراحی همیشه ملاک نیاز کاربر است. نباید برعکسش را انجام دهیم. این یک رویکرد اخلاقی هم هست.
خطرناک ترین مرحله استفاده از هوش مصنوعی کدام است؟
سپس بهناز فولادپنجه - مدرس دانشگاه - مطرح کرد: بازی همیشه برای بازی کردن نیست بلکه گاهی برای هدفی، درمانی و... طراحی شده است. حوزه پژوهشی من علوم شناختی است؛ اینکه طراحی چه بازخوردهایی دارد و کاربر چه واکنشی می دهد. هر بازی پشت صحنه ای و تفکری دارد. اسباب بازی یک وسیله خنثی نیست. با عنایت به اینکه مستقیماً با کودک سروکار دارد موضوعی حیاتی می باشد، با رشد شناختی کودک سروکار دارد و رفتارساز است چون هر اسباب بازی با رسالتی ساخته شده است. اشکال هوش مصنوعی این است که تحمل ابهام ندارد در حالیکه ما مادرها و مربی ها داریم اما سوال این است که هوش مصنوعی بعنوان آینده خلاق درنظر گرفته می شود؟ در طراحی بازی تمرکز ما بر اسباب بازی فیزیکی است. بحث ایمنی، مقیاس ها و... مهم می باشد. ما نسبت به هر آن چه به دست دیگری می دهیم مسئولیت هایی داریم. هوش مصنوعی بعنوان ابزاری قدرتمند و پشتیبان تعریف می شود نه خود طراح.
او ضمن اشاره به اینکه هوش مصنوعی در بحث مستندسازی و انتقال دانش نقش زیادی بازی می کند، بیان نمود: سوال این است که در طراحی اسباب بازی هوش مصنوعی چه طور باید استفاده شود، چه چیزی محدود شود، چه چیزی امتحان و چه چیزی کلاً حذف شود؟ هوش مصنوعی نمی تواند هدف احساسی یا فرهنگی اسباب بازی را تدوین کند. هوش مصنوعی ابزار کمکی برای طراحان است، ابزاری است که بار شناختی طراح را فراهم می آورد. در طراحی اسباب بازی شکل دهی(فریمینگ) مهم تر از ایده است اگر صورت مسأله را غلط تعریف کنید بهترین ایده ها هم خطرناک یا نامرتبط می شوند. ما در طراحی بازی یک کار بین رشته ای انجام می دهیم و هوش مصنوعی می تواند ترجمان خوبی از هر رشته ای باشد. هوش مصنوعی به ما تنوع می دهد اما ایده نمی دهد. یعنی یک سری داده را از هوش مصنوعی می گیریم و خودمان توسعه اش می دهیم. خطرناک ترین مرحله استفاده از هوش مصنوعی این است که فرم های جایگزین برمبنای قیود بسازد. پیش طرح های موقتی برای گفت و گوی تیمی عرضه نماید. پرمزیت ترین مرحله استفاده از هوش مصنوعی هم این است که می تواند خواص مواد را مقایسه کند، در رابطه با ناسازگاری هشدار دهد و تجربه های صنعتی موجود را خلاصه سازی کند. کم کاربردترین بخش هوش مصنوعی هم طراحی، ساخت فرم های ثبت رفتار و دسته بندی بازخوردهای کیفی است.
لبوبو موجب شد سر تا پای مملکت بیانیه بدهد
سپس ضیایی پرور هم اظهار داشت: فرآیند اسباب بازی از تولید تا مصرف کمی با مقوله بازی متفاوت است؛ بازی را همه سنین می توانند انجام دهند. ما در داخل در اسباب بازی سنتی هم ماندیم پس نیاز داریم مطالعه نماییم و وضعیت دنیا را ببینیم و راهکار بدهیم. وقتی یک شی ء هوشمند می شود نگرانی هایی هم به وجود می آید چون کودک ما در خانه است و با آن سر و کار دارد. دراین میان رعایت حریم خصوصی و جمع آوری داده هم مهم می باشد. وقتی یک وسیله هوشمند در اختیار کودک قرار می گیرد این نگرانی پیش می آید که نکند از حریم خصوصی و داده های کودک استفاده تجاری شود. موضوع چالش برانگیز دیگر وابستگی هوش مصنوعی به منابع و فرهنگ غربی است این داده ها امکان دارد با فرهنگ بومی و محلی و ملی در تضاد باشد. ابزارهای تعاملی هوشمند یک نگرانی دیگر بوجود می آورد بر مبنای این که وابستگی افراطی عاطفی ایجاد نماید. والدین چه کنترلی می توانند روی این مساله داشته باشند. نگرانی از ایمنی جسمی، روانی و اخلاقی خردسالان هم وجود دارد البته این دغدغه در همه حوزه ها وجود دارد. به نظرم خوب است جاهایی مثل کانون موضوع هایی را که ناگزیر از آن هستیم، مطرح می کند. نحوه مواجهه ما با این فناوری های نوین از دغدغه هایی است که باید در رابطه با آنها فکر شود و سواد استفاده از اسباب بازیهای هوشمند را توسعه بدهیم. در جامعه ای زندگی می نماییم که ورود یک اسباب بازی مثل لبوبو که اصلاً هوشمند هم نبود موجب شد سرتاپای مملکت بیانیه دهد چه رسد به روزی که اسباب بازیهای هوشمند وارد خانه های ما شود.
لیلا بابایی دبیر این رویداد هم در آخر اظهار داشت: به هوش مصنوعی هم نگاه های بدبینانه هم خوش بینانه وجود دارد. پرسش این است که ما بعنوان کشوری که مصرف کننده فناوری بودیم آیا خبری از اینکه نگاه درستی از هوش مصنوعی شکل بگیرد وجود ندارد؟
در شوک مواجهه با هوش مصنوعی هستیم
بنابر روابط عمومی و امور بین الملل کانون ضیایی پرور هم اظهار داشت: هوش مصنوعی مبحث تازه ای در دنیاست و در رابطه با آن در عرصه حکمرانی در همه کشورها یک سردرگمی وجود دارد. تنها مصوبه بین المللی سفارش نامه اخلاقی یونسکو است. چالش های زیادی در حریم خصوصی، کپی رایت، اخلاقی و... بوجود آورده است. چند روز پیش دادگاهی در هند مقابل گراک ابلاغیه ای داد یا چند دادگاه در آمریکا در حوزه کپی رایت هشدارهایی داده اند. اما در ایران دعوا بر سر این است که آیا اصلاً ستادی در این عرصه داشته باشیم یا نه، چون هنوز به مرحله تثبیت نرسیده ایم ولی بنیاد علمی کشور پروتکلی را طراحی نموده که یک نهاد حاکمیتی نیست. این پروتکل در دانشگاه ها مورد رجوع است. ما درحال حاضر در مرحله شوک در برخورد با هوش مصنوعی هستیم. هم اکنون آمریکا با عنایت به این که نود درصد اکوسیستم هوش مصنوعی را داراست نه قانونگذاری دارد نه چیزی؛ تنها یک کنگره دارد که این مساله را دنبال می کند تا تنها یک شرکت نتواند انحصار هوش مصنوعی را داشته باشد. چین هم مدل توسعه اش متفاوت می باشد. او دارد جهت استفاده خود این کار را می کند. آنها استفاده ملی از هوش مصنوعی را پیشبینی کرده اند. ما اما در ایران در مرحله بلاتکلیفی هستیم.
سپس بابایی اظهار داشت: در این عرصه ها من فکر می کنم باید شرکت های بخش های خصوصی که در عرصه صنایع فعال کار می کنند بعنوان نیروی محرکه هوش مصنوعی عمل کنند. امیدوار هستم از رهگذر این جلسه ها بتوانیم ثمراتی داشته باشیم. امیدوار هستم ما از جنبه مثبت از هوش مصنوعی استفاده نمائیم.
دهمین جشنواره ملی اسباب بازی با همراهی انجمن تولیدکنندگان اسباب بازی، شورای نظارت بر اسباب بازی، ستاد توسعه علوم و فناوری های شناختی، شهرداری تهران و دانشگاه سوره و با شعار «بازی، حالِ خوش زندگی» از ۱۰ دی شروع شده و تا ۲۷ دی ۱۴۰۴ ادامه می یابد.
به اجمال، در ادامه نعیمه انزابی - عضو هیات علمی دانشکده طراحی در تبریز - عنوان کرد: در زمان ما کارتونی به نام زبل خان وجود داشت که نشان می داد او همه جا هست، زبل خان اینجا، زبل خان آنجا! باربی؛ نخستین اسباب بازی هوشمند انزابی عنوان کرد: آن چه در ادبیات تحقیقی وجود دارد اینست که در سال ۲۰۱۵ نخستین اسباب بازی هوشمند به بازار ارائه شده است، تا الان ۹۱ اسباب بازی هوشمند در بازار داریم که رقم بدی نیست و نشان از توسعه این بازار دارد. او ضمن اشاره به این که هوش مصنوعی در بحث مستندسازی و انتقال دانش نقش زیادی بازی می کند، بیان نمود: سوال اینست که در طراحی اسباب بازی هوش مصنوعی چه طور باید استفاده شود، چه چیزی محدود شود، چه چیزی امتحان و چه چیزی کلاً حذف شود؟
منبع: khatoonyar.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب