جنگ تمام می شود با اضطراب خردسالان چه باید کرد؟
خاتون یار: کرج _ پایان جنگ لزوماً به معنای پایان نگرانی های خردسالان نیست؛ کانون پرورش فکری خردسالان و نوجوانان البرز با استفاده از گروههای جهادی و مشاوران، برنامه های حمایتی خویش را دنبال می کند.
خبرگزاری مهر، گروه استان ها، حمیدرضا عبدالمنافی: جنگ، حتی زمانی که خردسالان مستقیماً در معرض حملات و صدمه های جسمی قرار نمی گیرند، می تواند امنیت روانی، احساس آرامش و تصویر آنان از دنیای پیرامونشان را تحت تأثیر قرار دهد. شنیدن اخبار نگران کننده، مشاهده اضطراب والدین، دور شدن از محیط های آموزشی و تفریحی و مواجهه با تصاویر و داستانهای تلخ، شرایطی به وجود می آورد که توجه به نیازهای عاطفی و روانی خردسالان را به یکی از نیازمندیهای دوران بحران تبدیل می سازد.
در چنین شرایطی، پشتیبانی از خردسالان تنها به تامین امنیت جانی محدود نمی شود و نهادهای فرهنگی و تربیتی هم در کنار خانواده ها، مدارس و دستگاه های مسئول، وظیفه دارند برای حفظ آرامش، تقویت امید و استمرار زندگی عادی خردسالان تلاش کنند.
در این میان، کارهای فرهنگی مانند قصه گویی، کتاب خوانی، بازیهای گروهی و برنامه های هنری می توانند مهلتی برای بیان احساسات، برقراری ارتباط با دیگران و کاهش فشارهای ناشی از شرایط بحرانی فراهم آورند. در عین حال، اجرای چنین برنامه هایی نیازمند شناخت دقیق نیازهای کودکان، استفاده از ظرفیت متخصصان و دسترسی عادلانه خانواده ها به خدمات حمایتی است؛ بخصوص در مناطقی که با محدودیت امکانات فرهنگی یا صدمه های ناشی از بحران روبه رو شده اند. پرسش اصلی این است که نهادهای متولی حوزه کودک تا چه اندازه برای پاسخ گویی به این نیازها آمادگی دارند و برنامه های اعلام شده چه طور به خدماتی مستمر و قابل ارزیابی تبدیل می شوند.
در همین زمینه، خبرگزاری مهر در گفتگو با زینب عاشری، مدیرعامل کانون پرورش فکری خردسالان و نوجوانان استان البرز، مبحث حمایت روانی و فرهنگی از خردسالان در وضعیت جنگی، تجربه فعالیت گروههای جهادی در مناطق صدمه دیده، نقش خانواده ها در عبور خردسالان از بحران و لزوم گسترش مراکز فرهنگی در شهرستان های استان را بررسی نموده است.
عاشری در این گفتگو از ظرفیت گروههای مردمی، مشاوران داوطلب و مراکز کانون برای همراهی با خردسالان سخن می گوید؛ ظرفیت هایی که میزان اثربخشی آنها، گستره پوشش و نحوه ادامه فعالیتشان همچون موضوعات مهم برای پیگیری رسانه ای است.
*جنگ و بحران های ناشی از آنچه اثری بر وضعیت روانی خردسالان دارد و چرا پشتیبانی از این گروه سنی باید در اولویت برنامه های فرهنگی قرار بگیرد؟
کودکان در هر جامعه ای از گروه هایی هستند که باید مورد توجه ویژه قرار بگیرند. شرایط جنگی می تواند برای آنها نگرانی ها و دغدغه هایی بوجود آورد که گاهی امکان بیان مستقیم آنرا ندارند. به همین دلیل، ضروری است محیطی فراهم نماییم تا خردسالان بتوانند احساسات خویش را بیان کنند و در کنار خانواده و جامعه احساس امنیت بیشتری داشته باشند.
مسئولیت ما در کانون پرورش فکری این است که از ظرفیتهای فرهنگی، هنری و ادبی برای همراهی با خردسالان استفاده نماییم و اجازه ندهیم ارتباط آنها با کارهای سازنده و امیدبخش قطع شود.
*کانون پرورش فکری استان البرز در دوره گذشته جنگ برای پشتیبانی از خردسالان چه اقداماتی انجام داد؟
در آن دوره کوشش کردیم با بهره گیری از ظرفیت نیروهای خودمان و گروههای مردمی، خدمات فرهنگی را به کودکانی که در مناطق صدمه دیده حضور داشتند، ارایه نماییم. گروه هایی به شکل جهادی فعالیت می کردند و همکاران ما را در اجرای برنامه ها همراهی می کردند.
این افراد در محلاتی که صدمه دیده بودند حضور پیدا می کردند و برای خردسالان برنامه های فرهنگی اجرا می کردند. تلاش ما این بود که خردسالان در آن شرایط هم بتوانند از کارهایی متناسب با سن و نیازهایشان بهره مند شوند.
*منظور از برنامه های فرهنگی در این مناطق چه کارهایی بود؟ آیا صرفا برنامه های سرگرم کننده اجرا می شد یا اهداف تربیتی و حمایتی دیگری هم دنبال می کردید؟
رویکرد ما این بود که خردسالان را در وضعیت دشوار تنها نگذاریم و از ظرفیت برنامه های فرهنگی برای ارتباط با آنها استفاده نماییم. کارهای فرهنگی می تواند زمینه ای برای گفتگو، مشارکت و برگشت تدریجی خردسالان به کارهای روزمره باشد.
کانون هم به همین دلیل کوشش کرد از ظرفیت مراکز، مربیان و نیروهای داوطلب استفاده نماید. البته هر برنامه ای باید متناسب با شرایط خردسالان و نیازهای واقعی آنها طراحی شود.
*یکی از بخش های مهم صحبت های شما به استفاده از ظرفیت مشاوران جهادی مربوط می شود. این مشاوران چه طور وارد فرآیند پشتیبانی از خردسالان و خانواده های صدمه دیده شدند؟
ما از ظرفیت والدین و افرادی که امکان همکاری داوطلبانه داشتند استفاده کردیم و گروه هایی از مشاوران جهادی را در کنار مجموعه خود قرار دادیم. این افراد به مادران و کودکانی که در مناطق صدمه دیده حضور داشتند، مشاوره ارایه می کردند.
باور ما این است که پشتیبانی از کودک بدون توجه به شرایط خانواده او کامل نمی گردد. وقتی خانواده با نگرانی و فشار روبه روست، کودک هم امکان دارد تحت تأثیر همان شرایط قرار بگیرد؛ بنابراین، همراهی با والدین هم قسمتی از مسئولیت حمایتی ما به حساب می آید.
*آیا کانون برای ارزیابی وضعیت خردسالان بعد از دریافت مشاوره یا شرکت در برنامه های فرهنگی، سازوکار مشخصی دارد؟
آنچه برای ما اهمیت دارد، استمرار ارتباط با خردسالان و خانواده ها و استفاده از ظرفیت هایی است که در اختیار داریم. در دوره گذشته کوشش کردیم از نیروهای مردمی و همکاران مجموعه برای ارایه خدمات استفاده نماییم.
طبیعتاً به جهت اینکه بتوانیم درباره ی نتایج این اقدامات ارزیابی دقیق تری داشته باشیم، باید اطلاعات در ارتباط با نوع خدمات، تعداد افراد بهره مند و نیازهای باقیمانده را بررسی نماییم.
حمایت از خردسالان موضوعی نیست که با یک برنامه کوتاه مدت به پایان برسد و استمرار کارها اهمیت زیادی دارد.
*اگر شرایط جنگی ادامه پیدا کند، کانون پرورش فکری استان البرز چه برنامه ای برای پشتیبانی از خردسالان خواهد داشت؟
امیدواریم با پیروزی کشورمان، جنگ پایان پیدا کند؛ اما اگر شرایط ادامه داشته باشد، ما هم به رسالت خود ادامه می دهیم. تجربه فعالیت گروههای جهادی و استفاده از ظرفیتهای مردمی می تواند در این راه به ما کمک نماید.
همان طور که در دوره گذشته گروه هایی برای حضور در مناطق صدمه دیده سازمان دهی شدند، در صورت نیاز تلاش می نماییم این ظرفیت ها را باردیگر به کار بگیریم.
همکاران ما و نیروهای داوطلب می توانند با اجرای برنامه های فرهنگی و همراهی با خردسالان و خانواده ها، در پایین آوردن مشکلات ناشی از بحران نقش داشته باشند.
*آیا مراکز کانون در زمان بحران تعطیل می شوند یا امکان استفاده خردسالان از خدمات آنها همچنان وجود دارد؟
در دوره گذشته، مراکز ما در روزها و ساعت هایی فعالیت داشتند تا خردسالان بتوانند همچنان به کتاب دسترسی داشته باشند و کتاب به امانت بگیرند یا آنرا بازگردانند. در کنار این موضوع، طرح ها و برنامه های دیگری هم اجرا شد که ادامه آنها را ضروری می دانیم.
حفظ ارتباط خردسالان با کتاب و محیط های فرهنگی اهمیت دارد و تلاش می نماییم متناسب با شرایط، خدمات خویش را استمرار ببخشیم.
*در چنین شرایطی، خانواده ها چه طور می توانند به کانون کمک کنند تا نیازهای فرهنگی و عاطفی خردسالان بهتر شناسایی شود؟
نگاه کانون پرورش فکری خردسالان و نوجوانان استان البرز خانواده محور است. ما اعتقاد داریم کودک در بستر خانواده زندگی می کند و نمی توان برنامه های در ارتباط با او را بدون توجه به والدین طراحی کرد. به همین دلیل، در برنامه های مختلف تلاش می نماییم خانواده ها هم دیده شوند و در کارها مشارکت داشته باشند.
والدین می توانند با شناخت بهتر نیازهای فرزندانشان و برقراری ارتباط با مربیان، به شناسایی استعدادها و نیازهای خردسالان کمک کنند. این همراهی در وضعیت بحرانی هم اهمیت بیشتری پیدا می کند.
*در کنار بحران های مقطعی، یکی از مسایل مهم استان البرز دسترسی خردسالان شهرستان ها به مراکز فرهنگی است. درحال حاضر کانون در کدام شهرستان ها فعال است و چه برنامه ای برای توسعه مراکز دارید؟
کانون در کرج و شهرستان ساوجبلاغ فعالیت دارد و مرکز ساوجبلاغ ما در هشتگرد قرار گرفته است. برای توسعه کارها هم برنامه هایی داریم.
مرکز ماهدشت و مرکز محمدشهر در اولویت افتتاح قرار دارند و امیدواریم در یکی دو ماه آینده این مراکز افتتاح شوند. مرکز اشتهارد هم در برنامه های ما قرار دارد و برای چهارباغ هم باتوجه به گفت وگوهایی که با شهرداری و شورای شهر انجام شده، زمینی اختصاص یافته است تا زمینه ایجاد مرکز فراهم گردد.
*با توجه به فاصله برخی شهرستان ها و مناطق از مراکز فعلی، نبود دسترسی نزدیک به خدمات کانون چه محدودیت هایی برای خردسالان ایجاد می کند؟
توسعه مراکز به ما کمک می نماید خردسالان بیشتری بتوانند از برنامه های فرهنگی، ادبی، هنری و علمی بهره مند شوند. در مراکز کانون، کودکانی که استعدادهایی در این عرصه ها دارند، امکان رجوع و شرکت در برنامه ها را پیدا می کنند.
تلاش مربیان این است که استعدادهای خردسالان شناسایی و هدایت شود و هر کودک متناسب با توانایی های خود فرصت رشد پیدا کند. امیدواریم با شروع به کار مراکز جدید، امکان ارایه خدمات به خانواده ها و خردسالان در مناطق بیشتری از استان فراهم گردد.
*کانون چه طور استعدادهای ادبی و هنری خردسالان را شناسایی می کند و چه حمایتی برای تبدیل این استعدادها به توانایی های پایدار درنظر گرفته است؟
مراکز کانون در سطح استان برای کارهای فرهنگی، ادبی، هنری و علمی خردسالان درنظر گرفته شده اند. کودکانی که به این حوزه ها علاقه دارند می توانند به مراکز مراجعه نمایند و مربیان با راهنمایی و هدایت آنها، زمینه پرورش استعدادهایشان را فراهم آورند.
ما تلاش می نماییم حتی اگر نشانه کوچکی از استعداد در یک کودک مشاهده شود، فرصت رشد در اختیار او قرار بگیرد. خوشبختانه از استان البرز در جشنواره های مختلف، همچون جشنواره قصه گویی، برگزیدگانی داشته ایم و امیدواریم این روند ادامه پیدا کند.
*کانون در عرصه آموزش محیط زیست هم با سازمان حفاظت محیط زیست همکاری دارد. طرح «ماموریت ماکان» چه طور می تواند به فرهنگ سازی در بین خردسالان کمک کند؟
ماموریت ماکان یک برنامه فرهنگی مشترک میان سازمان حفاظت محیط زیست و کانون پرورش فکری خردسالان و نوجوانان در سطح ملی است. در این برنامه، مبحث محافظت از محیط زیست از مسیر داستان نویسی و قصه گویی دنبال می شود. وقتی خردسالان درباره ی محیط زیست داستان می نویسند یا قصه می گویند، فرصت پیدا می کنند بیشتر درباره ی این مساله فکر کنند و با مسایل آن آشنا گردند. هدف این است که محافظت از محیط زیست بتدریج در ذهن و رفتار خردسالان جای بگیرد و در آینده هم بعنوان قسمتی از سبک زندگی آنها ادامه پیدا کند.
*در نهایت، اگر بخواهید مهم ترین اولویت کانون پرورش فکری استان البرز را در قبال خردسالان در وضعیت بحرانی بیان کنید، بر چه موضوعی تاکید دارید؟
کودکان سرمایه های آینده جامعه هستند و باید برای رشد و پرورش آنها برنامه ریزی نماییم. شرایط بحرانی نباید باعث شود نیازهای فرهنگی، عاطفی و تربیتی آنها نادیده گرفته شود. ما در کانون تلاش می نماییم با بهره گیری از ظرفیت مراکز، مربیان، خانواده ها و گروههای مردمی، ارتباط خردسالان با کارهای فرهنگی را حفظ نماییم و در حد توان به نیازهای آنها پاسخ بدهیم. معتقدیم توجه به کودک باید مستمر باشد و خانواده ها هم در این راه نقش مهمی دارند.
تداوم پشتیبانی از خردسالان در وضعیت جنگی، به برنامه هایی فراتر از اقدامات مقطعی نیاز دارد؛ برنامه هایی که هم دسترسی خانواده ها به خدمات فرهنگی و مشاوره ای را تأیید کند و هم با ارزیابی نتایج، امکان شناسایی نقصان ها را فراهم آورد.
اظهارات مدیرعامل کانون پرورش فکری خردسالان و نوجوانان استان البرز از وجود ظرفیت هایی مانند گروههای جهادی، مشاوران داوطلب و مراکز کتاب محور حکایت دارد؛ در عین حال، اعلام آمار دقیق خردسالان بهره مند، مشخص شدن گستره جغرافیایی خدمات، تبیین سازوکار همکاری با متخصصان سلامت روان و تعیین زمان بندی افتتاح مراکز جدید، گام هایی ضروری برای سنجش میزان تحقق این برنامه ها و پاسخ گویی به نیازهای خردسالان و خانواده های استان است.
بطور خلاصه برای توسعه کارها هم برنامه هایی داریم. مرکز ماهدشت و مرکز محمدشهر در اولویت افتتاح قرار دارند و امیدواریم در یکی دو ماه آتی این مراکز افتتاح شوند. مرکز اشتهارد هم در برنامه های ما قرار دارد و برای چهارباغ هم با توجه به گفت وگوهایی که با شهرداری و شورای شهر انجام شده، زمینی اختصاص یافته است تا زمینه ایجاد مرکز فراهم شود. وقتی خردسالان درباره ی ی محیط زیست داستان می نویسند یا قصه می گویند، فرصت پیدا می کنند بیشتر درباره ی ی این مساله فکر کنند و با مسائل آن آشنا گردند.
منبع: khatoonyar.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
مطالب مرتبط در خاتون یار
نظرات بینندگان در مورد این مطلب